Sonik Patlama Nedir?

Bir uçak havada seyahat ederken ses dalgaları üretir. Uçağın hemen önünde üretilen ses dalgaları, uçağın hızı arttıkça sıkılaşır. Yani uçaklar ne kadar hızlı hareket ederse ses dalgaları oldukça yakınlaşır. Bu olayı, bir teknenin suda dümen yapması gibi düşünebilirsiniz. Sonik patlama, bir nesnenin havada ses hızında veya ses hızından daha hızlı hareket etmesi ve şok dalgaları oluşturması durumunda meydana gelir.

Şok dalgası, uçağın tüm yönlerinden dışa ve geriye hareket eden ve yere kadar uzanan basınçlı veya birikmiş hava moleküllerinden oluşan bir koni şekli oluşturur. Şok dalgasının birikmesinden sonra keskin bir basınç salınımı, ses patlaması olarak etki yapar.

Sonik Patlamaya Etki Eden Faktörler

Bir sonik patlamanın büyüklüğü, uçağın boyutuna ve ağırlığına bağlıdır. Ses patlamasının yoğunluğu ise uçağın kesit alanına ve uzunluğuna bağlıdır. Sonik patlamanın yönü ve şok dalgalarının gücü; rüzgar, hız, yön, hava sıcaklığı ve atmosfer basıncından etkilenir. Uçak ne kadar büyük ve ağır olursa, şok dalgalarının etkisi daha güçlü olacaktır. Bu sayede daha kuvvetli ve daha yüksek ses patlamaları olacaktır.

Ses Hızına Göre Uçakların Gruplandırılması

Uçak hızının, uçtuğu yükseklik ve hava sıcaklığına göre olan havadaki ses hızına oranı “MACH NUMBER” olarak adlandırılır.

Ses hızı=1Mach= 340m/sn=1200km/saat

Subsonic (Ses Hızı Altı): 0-0,75 Mach hızında uçan uçaklardır. Pervaneli uçaklar, eğitim uçakları, nakliye uçakları ve helikopterler, bu sınıfa girerler.

Transonic (Ses Hızına Geçiş): 0,75- 1,2 Mach hızında uçan uçaklardır. Jet yolcu uçakları ve süpersonik uçaklar bu sınıfa girerler.

Supersonic (Ses Hızı Üstü): 1,2- 5.0 Mach hızında uçan uçaklardır. Jet savaş uçakları ve jet yolcu uçakları bu sınıfta yer alırlar.

Hipersonic: 5,0 Mach üzeri uçan uçaklar ve insansız roketler bu sınıfa girer.

Fransa Savunma Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Fransız savaş uçağının, hava kontrol kulesiyle irtibatı kaybolan ticari bir uçağa yardım etmek için havalandığı belirtilirken, ses bariyerini aşmasına da bakanlık olarak izin verildiği, açıklandı.

Sonik patlama esnasında Paris’te düzenlenen dünyaca ünlü tenis turnuvası Roland Garros’daki sporcularda kısa süreliğine paniğe yol açtı.

Sonik Patlama Nedir?

İnsanoğlu var olduğundan bu yana doğanın insanlığa çizdiği sınırları aşmak için mücadele vermiştir. İşte insanlık tarihinde aştığı doğal sınırlardan biride ses sınırıdır. Ses, bir ortamdaki taneciklerin bir dalga kaynağı tarafından titreşmesiyle oluşan periyodik bir basınç dalgasıdır.

Sonik patlama, havada hareket eden ve ses dalgaları oluşturan kaynağın, ses hızında veya ses hızından daha hızlı hareket etmesinin bir sonucudur. Hava, süpersonik nesnelere sıvı gibi davranır. Bu nesneler havada ilerlerken, hava molekülleri büyük bir kuvvetle kenara itilir. Bu olay teknenin suda ilerlerken suda oluşturduğu dalgalara benzer.

Havada giden cismin tüm yönlerinden dışarıya ve geriye hareket eden sıkışmış ses dalgaları, basınçlı veya birikmiş hava moleküllerinden oluşan bulut gibi gözüken basınçlı alan oluşturur. Bu olayda gözlemciler tarafından sonik patlama olarak duyulur. Sonik patlama, doğaya zarar verebilecek kadar güçlü ve gürültülüdür.