Güvenli ve emniyetli iniş ve kalkış yapmak pilotlar ve yolcular için son derece önemlidir. Ancak bazı durumlar vardır ki pilotlar herhangi bir sebepten dolayı iniş yapmaz ve pisti pas geçerler. Havacılıkta sıklıkla karşılaştığımız terimlerden biri olan pas geçme yani “Go around” inişe geçmekte olan bir uçak pilotunun herhangi bir sebeple iniş yapmayıp pisti pas geçerek irtifa kazanmasıdır.

Pas Geçme (Go Around) Nedir?

Pas geçme işlemi, pilotun kuleden izin aldıktan sonra, inişe engel olabilecek bir sebepten dolayı iniş yapmayıp pisti pas geçme sonucunda uygulanan bir prosedürdür. Pas geçme kendi arasında ilk safha, ara safha ve son safha olarak üçe ayrılıyor. İlk safha, pas geçme noktasından başlayıp, tırmanışa başlama noktasında son buluyor. Ara safha, tırmanışa başlama noktası ile 50 metre minimum engel açıklığı arasını kapsıyor. Son safha ise 50 metre minimum engel açıklığı ile uçağın yeni bir yaklaşmaya, beklemeye ya da yol safhasına geçtiği noktaya kadar uzanıyor. Bu safhalara göre direkt ve dönüşlü olmak üzere 2 pas geçme prosedürü uygulanıyor. Direkt pas geçme, kule tarafından tekrar vektör(yön) verilene kadar uçakların pist etrafında uçmaya devam etmesidir. Dönüşlü pas geçme ise,  uçak bir noktadan veya belirlenmiş irtifadan dönüş yapıp uçuşun kalan kısmını tamamlamasıdır. Pas geçmenin birçok sebebi vardır;

•        Kuleden habersiz piste çıkan araç veya uçak.
•      İniş yapacak uçaktan önce inen uçağın pisti çeşitli sebeplerden dolayı terk edememesidir.
•        Piste atlayan veya uyuya kalan hayvanlar.
•        Çapraz rüzgarlar, düşük görüş, sağanak yağış ve fırtına gibi olumsuz hava şartları.
•        Uçakta oluşan teknik problemler.
•        Pilotun düşük görüş açısı.

Uçaklar pas geçtikten sonra, tekrar irtifa kazanırlar ve bu esnada kule ile irtibatta kalıp ve uygun koşulların sağlandığı takdirde iniş yapılmasına izin verilir. Fakat uygun koşullar hala sağlanamamış ise uçak bir pas geçme daha yapabilir veya başka bir havalimanına yönlendirilir.

Kaptan Garrett’ın kocası Doug, American Airlines havayolu şirketinde pilottur. Oğlu Mark ise uçuş saatlerini doldurmaya devam etmektedir. Suzy Garrett, SkyWest Airlines’ın resmi bloğu ile yaptığı röportajda ailesinin uçuş maceraları hakkında şu ifadeler yer verdi, “Ailecek işimizi çok seviyoruz. Diğer meslek gruplarında bunu çok fazla görmüyorsunuz. Çocuklarımızın hiçbiri pilot olmayı düşünmüyordu. Ancak başka mesleklere bakmaya başladığımızda, bir ofiste oturup ne kadar mutlu olduğumuzu gördük ve bu çocuklarımızın gözlerini açtı.”

Kaptan Garrett’in kızı Donna Garrett evde pilot olarak yetiştirilme hikayesini paylaştı. “Küçük bir çocukken gerçekten başka bir yaşam tarzı bilmiyorduk. Hayatım boyunca havacılıkla ilgili hikayeler ve anılar dinledim. Ailemin uçmaya olan tutkusu ve sevgisi sayesinde uçmaya karar verdim. Çocukluğumdan bu yana oldukça seyahat ettim. Annemin ve babamın yaşam tarzını deneyimlemek harikaydı. Ailem bana havacılık sektörünün sunduğu olasılıkları gösterdi.

Donna Garrett’in havacılığa katılmak isteyen kadınlara bazı tavsiyelerde bulundu, “Sırf kadın olduğun için asla kendini eleme veya seni sınırlandıran bir şey olduğunu düşünme. Başarılı olmak için oldukça fazla fırsat var. Sektörde kendinize ilgi duyduğunuz alandan mentorlar bulun. Sizinle aynı şeyi yapan arkadaşlar ve akranlar bulmak, son derece yardımcı oluyor. Annem gibi bir kaynağa sahip olduğum için çok minnettarım.” İfadelerine yer verdi.

Otomatik Pilot Nedir?

Otomatik pilotun amacı, pilot doğrudan uçağa etki yapmadan, uçağı kontrol etmektir. Otomatik pilot uçağın tutumunu ve yönünü korur. Bu sayede, uçağı yanal, dikey ve uzunlamasına dengede tutar. Uçuş öncesinde hazırlanan rota bilgileri bu yazılıma yüklenir. Pilot tarafından görev verildiği andan itibaren, otomatik pilot devreye girer ve uçağı kontrol eder. Otomatik pilot uzun uçuşlarda uçağı kontrol etmenin iş yükünü ve yorgunluğunu pilotlarda alır.

Uçaklar, tek eksenli, iki eksenli ve üç eksenli olmak üzere üç farklı tip otomatik pilot yazılımlarına sahip olabilir. Yeni nesil hava araçları genelde geliştirilmiş üç eksenli otomatik pilot yazılımına sahip olur. 3 eksenli oto pilotlar, dönüş ve yatış hareketleri ile beraber kokpiti kontrol ederek, sapma hareketini kontrol edebilir. Yeni nesil sistemlerde klasik uçuş manevralarının çoğunu pilot kontrol eder. Ancak ekstrem durumlarda otomatik pilot devreye girer.

Otomatik Pilot Ne Zaman Devreye Girer

Otomatik pilot kalkıştan bir süre sonra aktif olur ve inişten bir süre sonra kapatılır. Bunun dışında, pilot görüş alanının azaldığı ya da uçuş sisteminde çıkan herhangi arızada, pilotun kontrolünde otomatik pilot devreye girer.

Otomatik Pilotun Tarihi

Otomatik pilotun asıl amacı pilota çeşitli yerlerde yardımcı olmak olan otomatik pilotların asıl geçmişi sanıldığı kadar yakın tarih değil. Otomatik pilot teknolojisi 1912 yılından itibaren görmeye başlıyoruz. Sperry Corporation tarafından ilk olarak geliştirilen ve üretilen bu sistem günümüze kadar ulaşmış ve havacılık sektöründe önemli bir yeri vardır.

Bizler yolcu olarak bile uçuş öncesi birçok konuya dikkat ediyoruz. Check-inleri zamanında yapıyoruz, bagajımıza dikkat ediyoruz ve uçağımızın saatine, oturacağımız koltuğa bakıyoruz. Bizler bu kadar dikkat ederken uçuş ekibi ne kadar dikkat ediyor? Bu yazımızda pilotların ve uçuş ekibinin uçuşa nasıl hazırlandığını inceleyeceğiz.

Uçuş Öncesi Hazırlık

Pilotlar havaalanına gelir gelmez direkt uçağa geçmezler. Öncelikle yardımcı pilot uçuş odasına gider ve kaptana uçuş planlarını, hava durumunu, notamı (havaalanları ile ilgili günlük ve genel bilgi ve değişiklikler) aktarır. Bu süre zarfında pilot kendisi için hazırlanan uçuş detaylarına bakar ve iyice analiz eder.

Kaptan ve uçuş ekibi, uçak hakkında karşılaşılan problem var mı yok mu diye önceki uçuştan bilgi alırlar. Daha sonra kaptan pilot ile uçuş ekibi brifing yaparak, kalkış, iniş, rota bilgileri, hava durumu, yedek havaalanı ve uçuş için gereken yakıt hakkında bilgi verilir.

Kaptan pilotlar, brifingden sonra uçağı kimin kullanacağına karar verir. Eğer uçuş şartları kötü ise genelde kaptan pilotlar kendileri uçağı kullanırlar. Ama uçuş şartları iyi ise 2. Pilota devrederek tecrübe ve deneyim kazanmasını sağlarlar.

Pilotların, kokpite geçtikten sonra yapmaları gereken görevleri vardır. Kaptan pilot iniş takımı pimlerinin yuvalarından çıkartılıp kokpite koyulduğunu kontrol eder. Checklistlerin yerlerine bakar ve daha sonra logbook (uçağın her kaydını tutan defter) defterini kontrol eder. Daha sonra pilotlar tamamlanması gereken evrak işlerini hallederler. Pilot son idareyi tamamladıktan sonra, kalkış için kuleden gerekli izni alır. Daha sonra kabin ekibine tüm kapıların kapatılmasını ve kontrol edilmesini söyler. Kapılar kapatıldıktan sonra geri itme talimatı verir. Bundan sonra uçak, taksi yapar ve kalkış yapmaya hazırdır. Bu sırada yolculara uçuş hakkında bilgiler anons edilirken, uçak kalkış pistine doğru hareket eder. En son olarak sırası geldiğinde havaalanından kalkış yapar.

Kaptan Pilot Kimdir?

Kaptan pilotun yetki ve sorumluluklarına örnek vermek gerekirse; pilotlar uçuş esnasında kokpitte bulunan çeşitli sistemleri kullanırlar. Pilotlar hava durumu, yolcu bilgisi, rota bilgisi, uçak hakkındaki güvenlik ve tüm bilgilerin durumundan emin olmaları gerekir. En önemli görevleri ise izlenecek rotayı, ineceği pisti, yedek pisti belirledikten sonra, yakıt miktarını hesaplayıp uçuş planı hazırlamak ve ona göre hareket etmektir.

Yardımcı Pilot Kimdir?

Yardımcı pilotun görevleri arasında en önemli olanı kaptan pilotun komutlarını yerine getirmektir. Yardımcı pilotun diğer görevleri ise uçuş planına göre gerekli hazırlıkları yapıp hava trafik kontrolünü sağlamaktır. Uçak hareket etmeden ekibin uçak donanımının uçuşa hazır olup olmadığını kontrol eder ve gerekli koordinasyonları sağlar. Kaptan pilotun komutlarına göre, inişte ve kalkışta kuleden izin alır ve hava trafiğini kontrol eder ve en sonunda bu bilgileri pilota bildirir. Son olarak kaptan pilotun uçağı kullanamayacağı olumsuz bir durumda uçağın idaresini ele alır ve uçağın yönetiminden sorumlu olur.

Kaptan Pilot ile Yardımcı Pilot Arasındaki Farklar Nelerdir?

Kaptan ve yardımcı pilot rolleri ve yaptıkları çok benzerdir. Her ikisi de aynı pilot becerilerine ve niteliklerine sahiptir, ancak kaptan genellikle yardımcı pilottan daha deneyimli, bilgili ve rütbelidir. Birincil fark rütbe, kaptan, yardımcı pilotun üst düzeyidir ve uçuştan sorumludur. Yardımcı pilot kaptana rapor verir ve yönlendirmelerini ondan alır. Kaptanın ek deneyimi ve sorumluluğu olduğu, yardımcı pilottan daha yüksek maaş alacağı anlamına gelir. Kaptan da üniforması üzerinde dört şerit giyerken yardımcı pilot üniformasında üç tane vardır bu sayede kaptan pilotlar yardımcı pilotlardan ayırt edilebilir.