Uzay Giysisinin Özellikleri

• Uzay giysisi, Dünya’da okyanus sularında 24 saat dayanacak şekilde tasarlanmıştır.
• Uzay kaskı, çarpmalara karşı büyük dirence sahip plastik ve kauçuktan üretilmiştir.
• Uzay kaskı, vizör yüzeyinin üzerindeki altın kaplama tabakası, astronotun gözünü zararlı güneş ışınlardan korur.
• İç kısımda dalgıç giysilerinde kullanılan neopren ile kaplı bir naylon tekstil katmanı vardır.
• Uzay giysileri, farklı malzemeler içeren 21 katmandan oluşur. Dayanıklı dış katmanlar giysiyi yırtılma ve sıyrıklara karşı korurken, gaz geçirmez bir katmanda, oksijen kaçışını önler. Bunun dışında giysiyi sağlamlaştırıp biçimini korumaya yarayan katmanlarda vardır.
• Uzay mekiği ve ISS astronotlarının uzay yürüyüşü için giydikleri uzay giysilerinde sırt çantası da vardır. Sırt çantası, uzay elbisesini astronotun soluyacağı oksijenle besler. İçinde, astronotların birbirleriyle ya da Dünya’daki kontrol merkeziyle konuşabilecekleri bir telsiz de bulunur.
• Giysinin bazı bölümlerinde bulunan esnek parçalar hareketi kolaylaştırır.
• Uzay giysileri, 120°C derecelik kaynar sıcaklıklardan, -150°C derecelik kemik dondurucu soğuklara uzanan bir sıcaklık aralığına dayanabilir.
• Uzay yürüyüşü yapan astronotların uzayda sürüklenip kaybolmamaları için bir emniyet halatıyla araca bağlı kalmaları sağlanır. Ancak korkulan olur ve bağlantının kopmasıyla astronot araçtan uzaklaşmaya başlarsa uzay giysisinde bulunan acil durum kurtarma aygıtı imdada yetişir. Astronot, böyle bir durumda sırt çantasına tutturulmuş olan SAFER (Yardım Aracı) sırt roketinden nitrojen püskürterek tekrar araca doğru uçabilir.

Uçak Lastikleri Neden Patlamaz?

Yolcu uçakları ve diğer hava araçlarının yapım ve işletiminde kullanılan teknolojiler öyle gelişti ki günümüzde dünyanın en konforlu ve güvenilir ulaşım yolu haline geldi. Uçakların güvenli ve konforlu iniş ve kalkış yapabilmeleri için iniş takımlarının yani lastiklerinin önemi büyüktür. Tipik bir uçak lastiği 38 tonluk bir yükle başa çıkabilir ve herhangi bir değişime uğramadan 500 kez zeminle buluşabilir. Uçak lastiklerinin basıncı bir otomobilin basıncının yaklaşık 6 katıdır. Uçak tekerleği ilk zemine değdiğinde dönmez sürüklenir çünkü uçak ile lastiğin hızını dengelemeye çalışır, bu yüzden duman çıkartırlar. Uçak lastiklerinde tapalar bulunur. Tapalar, yüksek ısıda devreye girip lastiğin içindeki nitrojen gazı basıncını dışarıya vererek azaltıyor ve bu sayede uçaklar piste indiğinde yüksek ısıdan patlamıyorlar. Uçak lastiklerinde sıcaklık ve basınç son derece önemlidir bu sebepten dolayı oksijen yerine daha kararlı madde olan azot gazı kullanırlar. Sebebi ise sıcaklık farkından dolayı lastiğin basıncını değiştirmez.

Neden Azot Gazı Tercih Ediliyor?
Azotla doldurulan lastikler yangın veya patlama gibi olayların olasılığını azaltır, bu bir FAA düzenlemesidir. Lastik yanıcıdır ve tekerlek frenleri çok yüksek sıcaklıklara ulaşır. 200 psi atmosferik havaya sahip büyük bir lastik, bir yangını aktifleştirmek için oksitleyici güç sağlayacaktır. Azot yanmaz, lastik yangını ve patlama riskini azaltır.

Azotun Diğer Faydaları

Kuru nitrojen gazı su buharı içermez. Nem eksikliği, yüksek sıcaklıklarda lastiğin basınç değişikliklerini azaltır. Nemin ortadan kaldırılmasıyla, lastik basıncındaki sıcaklıktan kaynaklanan değişiklik doğrusal olarak değişebilir.

Havadaki oksijen, benzeri gazlar ve nem, alüminyum ve çelik jantlarda korozyona neden olur. Kuru azot gazı bu sorunu büyük oranda yok eder.

Hava ve nem gibi gazlar, lastiğin iç tarafının oksidasyonuna neden olur. Azot ise kauçuğu bozmaz.

Azot gazı, kauçuğa oksijen moleküllerinden biraz daha yavaş bir şekilde etki eder. Azot kullanmak, lastik şişirme kaybının etki etme oranındaki azalmaya büyük oranda katkıda bulunur.