Uçağın Pas Geçme Nedenleri

• Kuleden habersiz piste çıkan araç veya uçak.
• İniş yapacak uçaktan önce inen uçağın pisti çeşitli sebeplerden dolayı terk edememesidir.
• Piste atlayan veya uyuya kalan hayvanlar.
• Çapraz rüzgarlar, düşük görüş, sağanak yağış ve fırtına gibi olumsuz hava şartları.
• Uçakta oluşan teknik problemler.
• Pilotun düşük görüş açısı.

Uçak Gemilerine İniş

Bir uçuş güvertesine iniş, bir pilotun yapacağı en zorlu inişlerden bir tanesidir. Uçuş güverteleri, iniş yapan uçaklar için yaklaşık 500 fit (150 metre) pist alanına sahiptir. Bir uçağın uçak güvertesine inebilmesi için, kuyruk kancasına ihtiyacı vardır. Pilot, iniş yaparken uçağın kanadına tutturulmuş uzun kancayı, 4 tane yüksek gerilimli çelik tellerden birine tutturur. Pilotlar, en güvenli ve en etkili olan üçüncü kabloyu hedeflerler. Durdurma telleri güverte boyunca gerilir ve her iki uçtan güverte altındaki hidrolik silindirlere tutturulur.

Uçak iniş sırasında, yüksek gerilimli telleri dışarı çeker ve hidrolik silindir sistemi, uçağı durdurmak için enerjiyi emer. Uçak iniş sırasında güverteye geldiği an, pilot uçağı durdurmak için yavaşlamak yerine motorları tam güç çalıştırır. Bu dediğimiz şey akla uygun gelmeyebilir. Fakat bunun amacı, eğer uçak hiçbir yüksek gerilimli teli yakalayamazsa, güvenli bir şekilde tekrar havalanabilmesini sağlamaktır. Uçak iner inmez pistten çıkarılır ve uçuş güvertesinin yan tarafına zincirlenir.

Uçak Gemilerinden Kalkış

Uçaklar bu kadar kısa mesafede iniş yapabilirken kalkışı nasıl yapabiliyorlar? İşte bu sorunun cevabında iniş sisteminde olduğu gibi yine mühendislik harikası vardır. Üst düzey güverte altı mühendisliği sayesinde uçak gemileri, bir uçağın 2 buçuk saniyeden daha kısa bir sürede havalanmasını sağlayan sistemlere sahiptirler.

Güvertede kalkış için havanın hareket ettirilmesi son derece önemlidir. Uçakları çok kısa mesafede yüksek hıza çıkaran mancınıklar vardır. Her bir mancınık, güvertenin altına yerleştirilmiştir. Mancınıklar futbol sahası uzunluğundaki iki paralel silindirin içine oturan iki pistondan oluşur. Uçak kalkışa hazır olduğu zaman mancınık subayı, mancınık silindirlerini geminin reaktörlerinden yüksek basınçlı buharla doldurmak için vanaları açar. Bu buhar, pistonları yüksek hızda itmek için gerekli olan kuvveti sağlar ve kalkış için gerekli olan kaldırma kuvvetini meydana getirmek için uçağı öne doğru sarkıtır. Başlangıçta, pistonlar yerine kilitlenir, böylece silindirler basitçe basınç oluşturur. Mancınık subayı, belirli uçak ve güverte koşulları için doğru olan basınç seviyesini dikkatlice izler. Basınç çok düşükse, uçak havalanmak için yeterince hızlı hareket edemez ve mancınık onu okyanusa fırlatır. Çok fazla baskı varsa, ani sarsıntı burun dişlisini hemen kırabilir.

Silindirler uygun basınç seviyesine yüklendiğinde, pilot uçağın motorlarını patlatır. Engel, motorlar önemli ölçüde itme kuvveti oluştururken uçağı mekik üzerinde tutar. Mancınık subayı pistonları serbest bırakır, kuvvet, engellerin serbest kalmasına neden olur ve buhar basıncı, mekiği ve uçağı ileri doğru fırlatır. Mancınığın sonunda, çekme çubuğu mekikten fırlayarak uçağı serbest bırakır.

Uçağı Park Etme

Bir uçak piste iner inmez aprona yaklaşır ve uçuşun atanmış kapısına gider. Ardından rampa ekip liderinin turuncu ışıklı copunu sallamasını bekler. Uçak durana kadar yavaşlarken, burun tekerleğinin koyacağı çizgiye kadar devam eder. Bu çizginin görevi, uçağı yolcu köprüsü için doğru konumlandırmaktır.

Uçağa Güç Aktarımı

Uçağın motorları, uçuş sırasında elektrik ve itme gücü sağlar, ancak uçak park halindeyken uçağın elektrik ihtiyacını üreten jet motoru ve yardımcı güç kaynakları (Güç ünitesi, APU) vardır.

APU kuyruk konisinin içindedir ve kaptan pilotlar uçağın sistem özelliklerine güç sağlamak için APU’yu çalıştırır. Ancak APU, çalışırken çok yakıt tüketir. Bu yüzden bazı havalimanları, yer güç sistemi veya jeneratör arabası kullanarak uçaklara güç takviyesi yapar.

Klimanın Bağlanması

Havalimanları, uçağın ortasındaki bir bağlantı noktasına takılan geniş çaplı esnek kanallar sayesinde uçağın içine hava sağlar ve kabini normal sıcaklıkta tutar. Büyük ve geniş çaplı uçaklarda kabini havalandırmak için 2 hava bağlantısına ihtiyaç duyar.

Yolcu İndirme ve Bindirme

Uçaklar durana kadar hiçbir yolcu ayağa kalkmaz ve iniş için hazırlanır. Uçaklar durduktan sonra, kapılarını yolcu köprüsüne konumlandırır. Yolcular bu köprüden geçerek havalimanına ulaşır. Aksi takdirde kamyon veya arabaya monte edilmiş merdivenlerden inip havalimanlarına ulaşır.

Uçaklar hazırlığını yaptıktan sonra kalkış için yeni yolcuları alır. Bu yolcular inişteki gibi yolcu köprüsü veya özel araçlarla uçağa binerler.

Bagaj Boşaltma ve Doldurma

Uçak iniş yaptıktan sonra, bagaj ve kargo ambarlarının kapıları açılır ve uçağa bağlı olarak kemer yükleyici veya pod yükleyici yerleştirilir. Tek koridorlu uçaklarda, uçağın bagajındaki rampie (uçakta yükleme ve boşaltma yapan havayolu çalışanı) her bir bagaj parçasını, kemerin üzerine yerleştirir. Rampie yardımcıları her bir bagajı kemerden çıkarır ve bagaj arabasına koyar. Daha sonra bagaj arabası bagaj odasına giderek, bagajları konveyör banta bırakır ve yolculara ulaştırır. Uçağın bagajı boşaldıktan sonra, yeni bagajlar, bagaj arabası ile gelerek uçağa yüklenir.

Yiyecek Stoklamak

Malzeme arabaları uçağa yaklaşarak makaslı bir asansör üzerinde yükselerek, uçağın mutfak kapıları seviyesine ulaşır ve yemek malzemeleri uçağa aktarır.

Tuvalet Temizliği

Uçaklar iniş yaptıktan sonra tuvalet tanklarının boşaltımı ve su sistemlerinin yeniden dolumu yapılır.

Yakıt İkmali

Uçaklar iniş yaptıktan sonra, günlük rotasına göre ne kadar yakıt gerekiyorsa deposuna o kadar yakıt alır.

Büyük yakıt tankerleri uçağın yakıt sistemine kanadın altından bağlanır ve uçağa yakıt verir.

Geri İtme

Geri itme, uçağın römorkör veya traktör adı verilen araçlarla havaalanı kapısından geriye doğru hareket etmesidir.

Kalkışa yaklaştıkça, römorkör uçağın burun tekerleğine bağlanır ve pilot ile bağlantı halinde olarak uçağı geriye doğru hareket ettirir. Daha sonra uçak kalkış pistine geldikten sonra, kuleden izin alır ve kalkış yapar. Sizede gökyüzünün tadını çıkartmak kalır.

Flaplar Ne İşe Yarar?

Flaplar, uçaklarda yüksek hızlarda en yüksek kaldırma kuvveti sağlayıp, düşük hızlarda ise hava filelerinin tesirini artırmak amacıyla dizayn edilmiştir. Flaplar uçaklarda kaldırma kuvveti ve geri sürükleyici kuvveti artırırlar. Flaplar tam ölçüyle açıldığında 35 ve 40 derece arasında bir açıya sahiptirler.

Flaplar, uçak kanatlarının taşıma kuvvetini artırırlar. Flaplar kanat eğriliğini artırarak, kanadın sahip olduğu alanın genişlemesini sağlarlar. Uçaklar kalkış ve iniş esnasında uçağın hızının azalması nedeniyle, kanat alanını genişleterek ve kanat altında oluşan basıncın artırarak kaldırma kuvvetini artırırlar.

Flaplar, kalkış ve iniş esnasında düşük hızlarla en yüksek taşıma sağlarlar. Uçakların kalkışında flatlar, kanat bombesini artırdığı için, uçağın en kısa mesafede kalkış yapmasını sağlar. Uçak inerken ise flatlar açılır ve hava direncini artması sebebiyle, uçağın hızını azaltarak daha düşük bir hızla ve en kısa mesafede uçağın inmesini sağlarlar. Flaplar, uçaklarda bu görevleri yaparken buna ek olarak uçağın perdövites hızını azaltır. Çoğumuz flapların uçaklara yön verdiğini düşünürüz. Fakat flaplar uçaklara yön vermezler.

Flat Türleri Nelerdir?

Düz flap (Plain): Basit bir menteşe ile monte edilmiş Kanat profilinin arka kısmı aşağıya doğru döner. Kıvrım düz olduğu zaman herhangi bir sapma yoktur ama kıvrım 15 derece aşağı doğruysa kaldırma etkisini arttırır, 40 derece aşağı doğru ise kaldırma etkisini azaltır. Genellikle küçük uçaklarda tercih edilir.

Ayrık Flap (Split): Ana kanadın arka kısmının üst yüzeyi sabit kalırken alt yüzeyi menteşe yardımıyla aşağı doğru kıvrılır. Ayrık Flap 1920’de Orville Wright and James M tarafından bulunmuştur ama 1930’larda kullanılmaya başlanmıştır. Douglas DC-3 ve C-47 ‘de Ayrık Flap kullanılır.

Oluklu Flap (Slotted): Flap ile ana kanat arasında boşluk vardır. Bu oluk sayesinde, kanat alt yüzeyindeki havanın bir kısmı, üst tarafa geçerek kanat üst yüzeydeki hava filelerinin yüzeyi terk etmesini önler.

Fowler Flap: Ayrık Flap türünün arkaya doğru kayan türüdür. Bu flap türü bir mafsal etrafında dönmemekte, geriye doğru belirli bir açı altında kaymaktadır. Bu tür flaplar hem kanat alanını hem de kanat kamburluğunu arttırarak yüksek kaldırma kuvveti elde ettiği gibi, geri sürükleme kuvveti yarattığı için uçak hızını da düşürür. Fowler Flap 1924 yılında Harlan D. Fowler tarafından keşfedilmiştir.

Junkers Flap: Kanat seviyesinin biraz daha altında bulunan bir flap türüdür. Kapalı halde kanatla paralel aşağı doğru açıldığında, aynı düz flap gibi aşağı doğru kıvrılır. Ancak bu olay kanat üzerinde gerçekleşmez. O.Mader tarafından 1920’li yılların başlarında bulunmuştur ve yaygın olarak Junkers Ju 52’de kullanılmaktadır.

Kaptan Pilot Kimdir?

Kaptan pilotun yetki ve sorumluluklarına örnek vermek gerekirse; pilotlar uçuş esnasında kokpitte bulunan çeşitli sistemleri kullanırlar. Pilotlar hava durumu, yolcu bilgisi, rota bilgisi, uçak hakkındaki güvenlik ve tüm bilgilerin durumundan emin olmaları gerekir. En önemli görevleri ise izlenecek rotayı, ineceği pisti, yedek pisti belirledikten sonra, yakıt miktarını hesaplayıp uçuş planı hazırlamak ve ona göre hareket etmektir.

Yardımcı Pilot Kimdir?

Yardımcı pilotun görevleri arasında en önemli olanı kaptan pilotun komutlarını yerine getirmektir. Yardımcı pilotun diğer görevleri ise uçuş planına göre gerekli hazırlıkları yapıp hava trafik kontrolünü sağlamaktır. Uçak hareket etmeden ekibin uçak donanımının uçuşa hazır olup olmadığını kontrol eder ve gerekli koordinasyonları sağlar. Kaptan pilotun komutlarına göre, inişte ve kalkışta kuleden izin alır ve hava trafiğini kontrol eder ve en sonunda bu bilgileri pilota bildirir. Son olarak kaptan pilotun uçağı kullanamayacağı olumsuz bir durumda uçağın idaresini ele alır ve uçağın yönetiminden sorumlu olur.

Kaptan Pilot ile Yardımcı Pilot Arasındaki Farklar Nelerdir?

Kaptan ve yardımcı pilot rolleri ve yaptıkları çok benzerdir. Her ikisi de aynı pilot becerilerine ve niteliklerine sahiptir, ancak kaptan genellikle yardımcı pilottan daha deneyimli, bilgili ve rütbelidir. Birincil fark rütbe, kaptan, yardımcı pilotun üst düzeyidir ve uçuştan sorumludur. Yardımcı pilot kaptana rapor verir ve yönlendirmelerini ondan alır. Kaptanın ek deneyimi ve sorumluluğu olduğu, yardımcı pilottan daha yüksek maaş alacağı anlamına gelir. Kaptan da üniforması üzerinde dört şerit giyerken yardımcı pilot üniformasında üç tane vardır bu sayede kaptan pilotlar yardımcı pilotlardan ayırt edilebilir.