Uçak yolculuğu sırasında uçağın motoru bozulursa neler olabileceğini hemen hemen herkes düşünmüştür. Hatta hava şartlarının kötü olduğu zamanlarda bu soruyu daha fazla düşünüyor olabiliriz. Ancak yolculuk sırasında uçağın bir motoru bozulsa dahi bu sorundan haberimiz olmayabilir. Çünkü uçak motorunun durması veya arızalanması uçuşu engelleyecek ya da kazaya sebep olacak büyük bir sorun değildir.

Uçakların Yolculuk Sırasında Motorları Durursa Ne Olur?

Uçaklarda 2 temel bileşen uçmayı sağlar bunlar; motor ve kanatlardır. Motor, havayı içine çeker ve burada yakıtla beraber yakılır böylece itme kuvveti oluşur. Kanat ise, kavisli tasarımı ile uçağı gökyüzünde tutan kuvveti ortaya çıkartır ve uçuş sırasında havanın aşağı-yukarı hareketini sağlar. Böylece hava basıncını değiştirir.

Uçak 25.000 feette uçuş yaparken bir motorunun bozulması herkesin kulağına bir felaket haberi gibi gelebilir. Ancak bu durum kesin bir kaza demek değildir. Aslında motor arızası nedeniyle gerçekleşen uçak kazalarının oranı oldukça düşük olup sadece 50 milyonda 200’dür. Motor arızaları nadir olmakla beraber başta pilotlar olmak üzere tüm uçuş ekibi bu tür durumlar için özel eğitimlidir. Uçak motorları kuş sürüleri, volkanik küller, yakıtın bitmesi ve sistematik arızalardan dolayı devre dışı kalabilirler. Peki bu motorlarda biri durursa ne olur? İki veya daha fazla motorlu uçaklar tasarlanırken tüm hesaplar bir motorun devre dışı kalmasına göre tasarlanır. Kısacası diğer motorlar yedek motor görevindedir. Yani bir motor arızalandığı zaman diğer motorlarla uçuş sorunsuz olarak devam edebilir.

Uçaklarda tek bir motorun arızalanması ya da durması çok ciddi bir sorun teşkil etmez. Çünkü bu çözülebilir ve yönetilebilir bir sorundur. 4 adet motoru bulunan Airbus 340 veya Boeing 747 gibi uçaklar, bir motorun arızasından ortaya çıkacak sıkıntıyı giderebilecek mekanik donanıma ve üst düzey teknolojiye sahiplerdir. İki veya üç adet motoru olan Boeing 737 veya Boeing 727 gibi uçaklar için bile bir motorun çalışmaması büyük bir sorun teşkil etmez. Çünkü bu uçaklar da tek bir motorla 4-5 saat uçabilecek teknolojiye ve donanıma sahiplerdir.

Bir motorun arıza yapması veya çalışmaması bir kazaya neden olmamakla beraber pilotların bazı ayarlamaları yapmalarını gerektirir. Bir motorun devre dışı olması, uçağın maksimum gücünü azaltır. Bu nedenle kalan motorlarla farkın telafi edilmesi gerekir. Ayrıca bu durum, uçuş sırasında asimetrik bir kuvvet etkisi ortaya çıkaracaktır. Dümen pedalları kullanılarak bu asimetri pilotlar tarafından telafi edilerek uçuş kontrol altına alınır.  Ayrıca bir motorun arızalanması, güç, performans ve hızda azalmaya neden olacağı için 30.000 feette yolculuk yapılmaz. Bunun yerine pilot daha düşük bir irtifayı tercih etmesi gerekir. Bu noktada 15.000-20.000 feette seyir devam ettirilmelidir.

Motor arızası veya devre dışı kalması nedeniyle iniş, normalde olması gerekenden daha zor ve şiddetli olacaktır. Bu nedenle pilotlar, uçağın iniş hedefini değiştirebilirler. Pilotlar, uçağın hedeflenen piste inemeyeceğini düşünüyorsa hedefi değiştirebilir.

Günümüzde havayolu ulaşımı oldukça yaygınlaşarak insanlığın gündemine girer olması, uçakları sıradışı niyetleri olan insanların hedefi haline getirdi. Peki bu hava korsanları kimlerdir, amaçları nelerdir? İşte bu soruları cevaplayalım. Hava korsanı, herhangi bir havayoluna ait bir uçağı kaçırarak, uçak içinde bulunan yolcu ve mürettebatı rehin alarak, isteğini yaptırmaya çalışan haydut kişilerdir. Uçaklar korsanlar için sadece siyasi ve şahsi mesele olmayıp, Amerika’daki 11 Eylül saldırıları gibi silah olarakta kullanılmıştır.

Tarihteki İlk Hava Korsanlığı

Kayıtlara geçen ilk olay ise 21 Şubat 1931 tarihinde Ford ürünleri taşıyan uçağın Peru’nun başkenti Lima’dan Arequipa’ya giderken Byron Rickards tarafından kaçırılmasıdır. Saldırıdan sonra dünyada yaşanan siyasi olaylar ve çalkantılar hava korsanlığını moda haline getirmiştir. Korsanlar kendilerini basında duyurabileceklerini düşünüp 1968-1972 yılları arasında yaklaşık 300 adet uçak korsanlığı vakası yaşanmıştır.

Hava korsanlığına karşı ilk yasal düzenleme 1961 yılında FAA (Federal Havacılık İdaresi) tarafından Amerika Birleşik Devlet’inde yapıldı. Yeni düzenlemede Amerika’daki bütün havalimanlarında yolcu ve mürettebat aranması zorunlu hale getirildi. Ayrıca bu yasayla hava korsanlığı, uçuştaki her türlü ticari hava taşıtını şiddet, zor ya da tehditle haksızca ele geçirmek ya da denetim altına almak şeklinde tanımlandı ve ağır hapis cezaları getirildi. Düzenlemeler dünyada her geçen yıl artırılarak hava korsanlığının önüne büyük ölçüde geçilmiş oldu. Bu düzenlemeler sayesinde havacılık sektörünün güvenilirliği yükseldi.

Türkiye’de İlk Hava Korsanlığı

Türkiye’de ilk uçak kaçırma vakası 3 Mayıs 1972 yılında İstanbul-Ankara seferi yapan Boğaziçi isimli uçak 4 Türk korsan tarafından Bulgaristan’ın başkenti Sofya şehrine kaçırılmış. Yolcular arasında İsmet İnönü’nün oğlu Ömer İnönü’de varmış. Yaşanan eylemin nedeni dönemin siyasi meselelerinden olan, Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının serbest bırakılmasıymış. Korsanlar eylemden sonra Bulgaristan devletine sığınmış. Ülkemizdeki havacılık vakaları bu eylemle başlayıp bu zamana kadar 20’den fazla eylem yaşanmıştır.

Dünya’nın İlk Kadın Hava Korsanı

Dünya’nın ilk kadın korsanı, Filistinli Leyla Halid’tir. Leyla Halid, Filistin Halk Kurtuluş Örgütü’nün bir üyesidir. 1967 yılında üç tanesi eşzamanlı olarak toplam dört adet uçak kaçırma eyleminde bulunmuştur. 1967 yılında yaptığı eylemlerle büyük ölçüde dikkat çekmiştir.