Yıllarca insanlar Dünya’nın evrenin tam merkezinde olduğu ve diğer gök cisimlerinin de Dünya’nın etrafında döndüğüne inanmıştır. İlk olarak Kopernik, Güneş ‘in merkezde olduğu bir Güneş sistemi modeli açıklamıştır. Daha sonra yapılan araştırmalarla Dünya’nın aslında Güneş siteminin bir parçası olduğu anlaşıldı.

Dünya, Merkür ve Venüs’ten sonar Güneş’e en yakın üçüncü gezegendir. Dünya’mız karasal bir gezegen olmakla beraber, karasal gezegenler arasında en büyüğüdür. Güneş sistemindeki gezegenler arasında kütle ve büyüklük olarak en büyük beşinci gezegendir. Bilim adamlarının yaptığı araştırmalara göre Dünya’nın oluşumu 4.54 milyar yıl öncesine dayanıyor ve Dünya’mız şimdiye kadar bilinen yaşam destekli tek gezegendir.

Dünya, Güneş sisteminde en yoğun gezegendir. Fakat yoğunluk gezegenin her tarafında aynı değildir. En yoğun bölgesi çekirdektir.

Dünya’mızın tek doğal uydusu Ay’dır. Fakat 1200’den fazla yapay uyduya sahiptir.

Dünya’mız Güneş’in zararlı ışınlarından korunmak için ozon tabakasına sahiptir. Ancak bu tabaka ne yazık ki biz insanlar tarafından zarar görmektedir. Bu zararlar her geçen gün canlı yaşamını tehdit etmektedir.

Yapılan araştırmalara göre, Samanyolu’nda Dünya’mıza benzer 2 milyardan fazla gezegen bulunmaktadır. Dünya’nın yörüngesinde ortalama hızı yaklaşık 30km/s’dir

Dünya yüzeyimizin yaklaşık %70’i su ve %30’u karadan oluşmaktadır. Fakat su, Dünya kütlesinin %0.07’sini oluşturmaktadır.

Dünya’mıza en yakın gezegen Venüs, en uzak gezegen ise Neptün’dür. Güneş etrafındaki hareketimiz sırasında, eksen eğikliği sebebiyle Güneş ışınlarının Dünya’ya geliş açısı değişir ve bu sayede mevsimler oluşur.

Dünya Atmosferi

Dünya’nın yaşanabilir olmasının sebeplerinden beri atmosferidir. Dünya atmosferinin yeryüzüne yakın olan kısmının, %78’i azottan, %21’i oksijenden, %0.93’ü argondan, %0.04’ü karbondioksitten oluşmaktadır. Azot ve oksijen canlı yaşamı için zorunludur. Güneş sistemindeki diğer gezegenlerde, serbest oksijen yüklü atmosfer yoktur. Atmosfer yapısı, bizi hem meteorlardan hem de radyasyondan korumaktadır. Dünya atmosferi çeşitli katmanlardan oluşmaktadır bunlar; Troposfer, Stratosfer, mezosfer, termosfer ve egzosferdir.

Dünya’nın İç Yapısı

Yaklaşık 4.5 milyar yıl önce oluşan Dünya’mız silikat kayalardan ve metallerden oluşan katmanlara sahiptir. Dünya’nın iç kısmı dört katmandan oluşmaktadır. Gezegenimizin kalbinde yani en iç tabakasında 759 mil genişliğinde ve 9.800 fahrenheit sıcaklığında olan iç çekirdekten oluşmaktadır. İç çekirdek, 1.400 mil kalınlığında, demir ve nikelden oluşan sıvı bir dış çekirdekle çevrilidir. Dış çekirdek ile yer kabuğu arasında ise manto bulunmaktadır.  En dış katmanda ise 30 kilometrelik kalınlığa sahip yer kabuğu vardır.

Dünya’mız nikel ve demirden oluşan çekirdeği nedeniyle çok güçlü bir manyetik alana sahiptir. güçlü manyetik alan, gezegenimizi Güneş rüzgarlarından korumaktadır.

Dünya Hakkında Önemli Bilgiler

Kütlesi:  4,867,320,000,000,000 milyar kilogram (Dünyanın 0.815  kadarı).
Ekvator çapı:  12104  kilometre.
Kutup çapı:  12104  kilometre.
Ekvatoral Çevresi: 38025 kilometre.
Gezegenin yerçekiminden kurtulmak için gereken hız: 10,36 km/s
Yörüngedeki hızı: 35,02 km/s
Doğal uyduları: 0
Yörünge uzaklığı: 108,209,475 km (0.73 AU)
Dünyadan uzaklığı: 41,400,000 km (0.28 AU)
Yörünge tamamlama süresi: 224,7 Dünya günü
Yüzey sıcaklığı:  462 ° C
Gezegen hakkında ilk kayıtlar: MÖ 17. yüzyıl, Babil astronotları tarafından

Bir Venüs günü, 243 Dünya gününe denk gelmektedir, bir Venüs yılı ise 225 Dünya gününe denk gelmektedir bu yüzden Venüs’te bir gün bir yıldan daha uzundur. Bunun nedeni, gezegenin Güneş etrafında dönüşü, kendi etrafında dönüşünden daha hızlı olmasıdır. Ayrıca Venüs, Güneş sisteminde bir günün en uzun sürdüğü gezegendir.

Venüs, Dünya’dan bakıldığına en parlak gözüken üçüncü gezegendir. Eski çağlarda insanlar Venüs’ün 2 ayrı gezegen olduğunu düşünürlerdi. Bu yüzden gezegenin Zühre, Çolpan, Sabah Yıldızı veya Çoban Yıldızı gibi isimleri vardır. Yeryüzünde güneş doğmadan önce veya battıktan sonra dikkatlice bakıldığında Venüs görülebilmektedir.

Venüs gezegeninin çapı, Dünya’nın çapından 638 km daha az ve kütlesi Dünya’nın kütlesinin %81’i kadardır. Bu benzerliklerden dolayı Dünya’nın ikizi olarak adlandırılır.

Güneş’e en yakın gezegen Merkür olmasına rağmen, en sıcak gezegen Venüs gezegenidir. Bunun nedeni, Venüs atmosferinin %96.5 civarında karbondioksitten ibaret olduğu için, gezegendeki bulutlar sera etkisi yaparak, Güneş’ten gelen sıcaklığın gezegenden dışarı çıkmasına engel olmaktadır. Bu nedenlerden dolayı gezegen yüzeyinde sıcaklık +467 dereceye kadar yükselmektedir. Bu sıcaklık bir kurşunu rahatlıkla eritebilir. Venüs yavaş dönüşünden dolayı sıcaklık farkı gece ve gündüz arasında minimumdur.

Venüs atmosferinin %96.5İ karbondioksit, %3.5’i nitrojen gazı geri kalan kısmı ise neon, helyum, karbonmonoksit, su, argon ve sülfürdioksitten oluşmaktadır.

Güneş sisteminde doğal uydusu bulunmayan iki gezegen vardır bunlar; Merkür ve Venüs gezegenleridir. Venüs gezegeninin Merkür ile diğer bir benzerliği karasal bir gezegen olmasıdır.

Venüs, Dünya ile aynı boyutlarda olmasına rağmen Yüzey basıncı Dünya’dan yaklaşık olarak 92 kat daha güçlüdür. Bu yüzden Venüs’e ulaşmaya çalışan uzay araçları, gezegenin atmosferine girdikten sonra parçalanmıştır.

Güneş sisteminde tüm gezegenler, Güneş’in etrafında saat yönünün tersine dönerken, Venüs gezegeni saat yönünde dönmektedir. Bu olayın nedeni ile ilgili araştırmacıların bulguları vardır fakat tam olarak sebebi bulunamamıştır.

Venüs, Güneş sistemindeki gezegenlere göre, en dairesel şekle ve yörüngeye sahiptir. Gezegende 3 derecelik sınırlı eksenel eğiliminden dolayı mevsimler oluşmaz. Venüs yüzeyinde dağlar, vadiler ve binlerce volkan vardır, ancak bunların çoğu uykudadır. En yüksek dağ ise Maxwell Montes dağıdır, yaklaşık olarak 8.8 kilometre yüksekliğindedir. Bu dağ neredeyse Dünya’daki Everest dağı ile eşdeğer bir yüksekliktedir. Gezegende rüzgar hızı 724 km/s hıza kadar çıkabilmektedir.

Venüs’ü incelemek için 40’tan fazla uzay aracı fırlatılmıştır. Fakat çoğu gezegenin fiziksel özelliklerinden dolayı başarısız olmuştur. Venüs’e gönderilen ilk uzay aracı Sputnik-7 Uzay aracıdır. Ancak başarısız olmuştur. Çünkü Dünya yörüngesinden çıkmayı başaramamıştır. Vanera-3 uzay aracı ise Venüs’e inen ilk insan yapımı uzay aracıdır. 20 Ekim 2018 yılında fırlatılan en son uzay aracı ise Bepicolombo isimli uzay aracıdır. Bu uzay aracının 2021 yılında Venüs’e inmesi bekleniyor.

Venüs Hakkında Önemli Bilgiler

Kütlesi:  4,867,320,000,000,000 milyar kilogram (Dünyanın 0.815  kadarı).
Ekvator çapı:  12104  kilometre.
Kutup çapı:  12104  kilometre.
Ekvatoral Çevresi: 38025 kilometre.
Gezegenin yerçekiminden kurtulmak için gereken hız: 10,36 km/s
Yörüngedeki hızı: 35,02 km/s
Doğal uyduları: 0
Yörünge uzaklığı: 108,209,475 km (0.73 AU)
Dünyadan uzaklığı: 41,400,000 km (0.28 AU)
Yörünge tamamlama süresi: 224,7 Dünya günü
Yüzey sıcaklığı:  462 ° C
Gezegen hakkında ilk kayıtlar: MÖ 17. yüzyıl, Babil astronotları tarafından.

Merkür, Güneş Sistemine yakınlığı nedeniyle, hakkındaki bilgiler sınırlıdır. Çünkü bu gezegene gitmek ve onu araştırmak, sıcaklık nedeniyle çok zordur. Bu gezegene yalnızca bir kez Mariner-10 isimli uzay aracı gitmiştir. Fakat Merkür hakkında bilgi alınamamıştır.

Merkür, fiziksel açıdan Ay’dan daha büyük ve güneş sistemimizdeki en küçük gezegendir. Merkür’de bir gün, Dünya’da 176 güne denk gelmektedir. Bir yıl ise Dünya’da 88 güne denk gelmektedir. Bu uyumsuzluğun sebebi, gezegenin kendi etrafında çok yavaş, Güneş etrafında ise hızlı dönmesidir.

Merkür’ün yüzeyi ağır metaller ve kayalardan ibarettir. Bu yüzden Dünyadan sonra en yoğun ikinci gezegendir.

Merkür’ün yerçekimi, Dünya’nın yer çekiminin yaklaşık %38’i kadardır. Yani dünyada 100 kilo olan bir madde, Merkür’de 38 kilo olacaktır. Düşük yerçekimi nedeniyle bu gezegenin atmosferi ve uydusu yoktur.

Merkür, güneşe çok yakın olmasına rağmen aşırı sıcak değildir. Aslında Güneş sistemindeki en sıcak ikinci gezegendir. Gezegende gündüzleri sıcaklık +427 dereceye kadar çıkarken, geceleri ise -173 dereceye kadar düşmektedir.

Merkür en küçük gezegendir, yaklaşık olarak 4879 km’lik bir yarı çapa sahiptir. Çıplak gözle görülebilen 5 gezegen bulunmaktadır. Merkür’de bu gezegenler arasına dahildir.

Merkür karasal bir gezegen olduğundan, Dünya’nın sahip olduğu manyetik alanın yalnızca %1’ine sahiptir. Bu yüzden çok düşük bir manyetik alanı vardır.

Merkür gezegeninde mevsimler oluşmaz. Çünkü diğer gezegenlerden farklı olarak biraz eğimlidir.

Merkür’ün dış kabuğu yaklaşık 400 kilometre kalınlığındadır. Gezegen kahverengi ve grimsi bir renktedir. Merkür’ün yüzeyinde üç önemli oluşum vardır, bunlar; kraterler, ovalar ve uçurumlardır. Toplanan bilgilere göre, Merkür gezegeninin yüzeyi volkanik faaliyetler sonucu oluşmuştur. Merkür, Dünya gibi tektonik olarak aktif bir gezegendir.

Merkür’ün kütlesinin %40’ını çekirdeği oluşturmaktadır. Dünya için ise bu rakam %17 civarındadır. Yapılan araştırmalara göre Merkür çekirdeğinin sıvı halde olduğuna inanılıyor.

Merkür, Güneş sisteminde en kraterli gezegen olarak bilinmektedir. Gezegen yüzeyinin çoğu irili ufaklı kraterlerle kaplıdır. Yüzeyindeki en büyük krater ise, 1550 km çapı olan The Caloris Basin krateridir.

Merkür’e gönderilen ilk uzay aracı, 1973 tarihinde fırlatılan Mariner-10 uzay sondasıdır. Fakat 1975 yılından bu yana Mariner-10 ile bağlantı kopmuştur. Bazı bilim insanları aracın hala Güneş yörüngesinde olduğunu düşünüyor.

Merkür’e gönderilen ikinci uzay aracı ise 2008 yılında fırlatılan Messenger uzay aracıdır. Bu uzay aracı 2011 yılında Merkür’ün yörüngesine girmiştir. 2015 yılında yakıtının bitmesi nedeniyle Merkür gezegenine çarptırılarak 4 yıllık görevine son verilmiştir.

Merkür Hakkında Önemli Bilgiler

Kütlesi: 330,104,000,000,000 milyar kilogram (Dünyanın 0.055 kadarı).
Ekvator çapı: 4879 kilometre.
Kutup çapı: 4879 kilometre.
Ekvator Çevresi: 15329 kilometre.
Gezegenin yerçekiminden kurtulmak için gereken hız: 4.25 km/saniye
Yörüngedeki hızı: 47.362 km/s
Yörüngede olan uydular: 0
Yörünge uzaklığı: 57,909,227 km (0.39 AU)
Dünyadan uzaklığı: 91,691,000 km (0.61 AU)
Yörünge tamamlama süresi: 87.97 Dünya günü
Yüzey sıcaklığı: -173 ile 427 ° C

Büyük Jüpiter ve Satürn kavuşumu, 21 Aralık’ta gerçekleşti. Güneş Sistemi’nin en büyük 2 gezegeni, yaklaşık 800 yıllık aradan sonra ilk kez birbirlerine bu kadar yakın olarak Dünya’dan görülebildi. Gökbilimcilere göre Jüpiter ve Satürn’ün kavuşumu, hava koşullarına bağlı olarak 23 Aralık tarihine kadar görülebilecek. Güneş battıktan hemen sonra güneybatı yönüne doğru çıplak gözle bakılarak, gezegenler kolayca görülebilecek.

Dünya’dan bakıldığında Jüpiter ve Satürn birbirlerine çok yakın bir şekilde görülebilecek. Ancak uzayda milyonlarca mil uzakta kalacaklar. Böyle bir gezegen kavuşumunun tekrar 15 Mart 2080 yılında oluşacağı, bir sonraki büyük gezegen kavuşumunun ise 2400’lü yıllarda yaşanacağı ifade ediliyor.

Tarih boyunca gezegenlerin bu tür hizalanmaları büyük felaketlerden, İsa peygamberin doğumuna ve medeniyetlerin çöküşüne kadar birçok olayın habercisi olarak yorumlandı. Jüpiter ve Satürn’ün kavuşumu Hristiyanların inancına göre, 2000 yıl önce gökyüzünde görüldüğü söylenen en parlak ışığın kaynağı olabileceği öne sürülüyor.

Gezegenlerin, Güneş etrafında yörüngelerinin kesişmesi çok nadir olan olaylardandır fakat. Manchester Üniversitesi’nden gökbilimci Profesör Doktor Tim O’Brien yaptığı açıklamada: Bu olayın çok özel ve nadir bir olay olduğunu ve hiç kimsenin 400 yıl sonra burada olmayacağını, bu yüzden bu kavuşumu kaçırmamak için gözümüz gökyüzünde olmalı, dedi.

NASA Genel Merkezi’nde, Gezegen Bilimi Bölümünden gökbilimci olan Henry Throop, “Güneş sistemini, gezegenlerin her birinin kendi yörüngesinde koşucu olarak ve Dünya’nın stadyumun merkezine doğru olduğu bir yarış alanı olduğunu düşünebilirsiniz,” ifadelerini kullandı.

Güneş Ne Kadar Büyük?

Güneş bize göre devasa bir Yıldız olarak gözüksede, aslında evrendeki Yıldızlar aleminde çokta büyük değildir. Güneş, dünyamıza 4,5 milyar yıldır ışık saçmaktadır. Güneş yoğun bir gaz karışımından oluşmaktadır. Sahip olduğu muhteşem kütle çekimi sayesinde, içindeki helyum ve hidrojeni, dışında ise yörüngesindeki gezegenleri belli bir düzende tutmaya yetecek kuvvete sahiptir.

Güneş, güneş sistemindeki diğer gezegenlerle karşılaştırıldığında, Güneş Sistemi kütlesinin yaklaşık %99’undan fazlasını oluşturmaktadır. Güneş’in çevresi 4,3 milyon km’dir, çapı ise 1,4 milyon kilometredir. Dünya’nın çevresi ise 40,075 km’dir. Yani Güneş boş bir top olsa, bir milyondan fazla dünyayı içine alabilirdi. Ancak Güneş’in için boş değildir, sıcak gazlarla doludur. Güneş kütlesinin; %70’i hidrojen, %28’i helyum, %1,5’i karbon oksijen ve nitrojen, %0,5’i nikel, demir ve hafif elementlerden oluşmaktadır.

Güneş’in Sıcaklığı Kaç Derecedir?

Güneş’in içi üst düzey sıcaklıktaki gazlarla doludur. Bilim adamlarına göre sıcaklık, yüzeyde yaklaşık 5,500 santigrat derece, çekirdekte ise 15,5 milyon santigrat derece olduğu tahmin ediliyor.

Güneş’in Enerjisi Biter mi?

Güneşin tam 4,6 milyar yaşında olduğu için, bilim insanları Güneş enerjisinin ne zaman tükeneceğini tam olarak tahmin edememektedir. Fakat bir gün yok olacağını söylüyorlar. Tahminlere göre güneş, yakıtının yaklaşık yarısını bitirdi ve 5 milyar yıl daha hidrojen yakmaya devam edecek.

·         Güneşin yarıçapı, yaklaşık 695.508 km‘dir.

·         Güneş her geçen saatte 1,5 metre küçülmektedir.

·         Güneş sistemi kütlesinin % 99.86’sını Güneş oluştur.

·         Güneş, tahminlere 4,6 milyar yaşındadır.

·         Güneş saniyede 220 kilometre hızla ilerliyor.

·         Güneş’in çevresi yaklaşık 4,3 milyon kilometredir.

·         Güneş kütlesinin; %70’i hidrojen, %28 helyum, %2’si de diğer elementlerdir.

·         Güneş ile dünyamız arasındaki mesafe yaklaşık 149 milyon km’dir.

·         Güneş’ten dünyamıza gelen tüm ışınlar 8 dakikada gelebilmektedir.

·         Güneş kendi etrafındaki bir turunu 27 günde tamamlıyor.

·         Güneş’in yarıçapı, yaklaşık 695.508 km‘dir.

·         Güneş’in çekirdeği 15,5 milyon santigrat derecedir.

·         Güneş katı halde değildir, plazma hâlindedir.

·         Güneş yanan gazlardan oluşur.

·         Güneş, Dünya’dan yaklaşık 109 kat daha geniş ve yaklaşık  330.000 kat daha büyük.

·         Güneş çok güçlü bir manyetik alana sahiptir.

Güneş Sisteminin Keşfi

Bilim adamları binlerce yıldır gökyüzünde hareket ediyor gibi görünen ışık noktalarını takip ettiler. Eski çağlarda Yunanlılar “gezgin” manasına gelen gezegenler ismini verdiler. Mars, Venüs, Merkür, Satürn, Jüpiter antik çağ döneminde biliniyordu. Daha sonra teleskobun icat edilmesiyle asteroid kuşağı, uydular, Neptün, Uranüs, Plüton ve daha birçok uzayla ilgili yeni bilgilere ulaştılar. Gök bilimcileri, Güneş sistemini ve uzay ile ilgili nice bilgilere ulaşmak için günümüze kadar birçok uzay robotları, sonda ve astronotlar gönderdiler. Şimdiye kadar bir uzay aracı olan Voyager 1, eşiğini geçerek yıldızlararası uzaya ulaştı.

Güneş Sistemi’nin Özellikleri

• Güneş sistemindeki gezegenlerin tamamı elips şeklindeki yörüngeye sahiptir ama bazı gezegenlerin yörüngeleri birbirleriyle kesişir.
• Gezegenlerin dönüş hızları birbirinden farklıdır.
• En büyük gezegen Jüpiter, en küçük gezegen Plüton’dur.
• Gezegenler hem kendi ekseni etrafında hem de güneşin etrafından batıdan doğuya doğu ya doğru dönerler.
• Güneşe en yakın gezegen Merkür, araştırmalara göre en uzak gezegen ise Plüton’dur.
• Dünya’nın 1, Mars ve Neptün’ün 2, Uranüs’ün 6, Satürn’ün 10 ve Jüpiter’in 12 uydusu vardır. Merkür ve Venüs’ün uydusu yoktur.
• Güneş sistemindeki gezegenlerin dönüş hızları güneşe olan uzaklıklarına göre ters orantılıdır.
• Güneş sisteminin yaşı tahminlere göre 4.6 milyar yıldır.
• Toplam gezegen sayısı 8 ve cüce gezegen sayısı 5’tir.
• Güneş sistemindeki toplam uydu sayısı 181 tanedir.

Güneş Sistemi Nasıl Oluştu?

Günümüzde gökbilimciler, Güneş Sistemi’nin, Güneş nebulası olarak bilinen dev bir gaz ve toz bulutundan oluştuğunu düşünüyor. Nebula, yerçekimi nedeniyle çöktü ve bir disk şeklini aldı. Gaz ve toz bulutundaki malzemenin büyük bir bölümü Güneş’i oluşturmak için diskin merkezinde toplandı. Disk içerisindeki diğer kalan maddeler ise birleşerek gezegenler, asteroidler ve uydular gibi cisimleri oluşturdular.