Günümüzde havayolu ulaşımı oldukça yaygınlaşarak insanlığın gündemine girer olması, uçakları sıradışı niyetleri olan insanların hedefi haline getirdi. Peki bu hava korsanları kimlerdir, amaçları nelerdir? İşte bu soruları cevaplayalım. Hava korsanı, herhangi bir havayoluna ait bir uçağı kaçırarak, uçak içinde bulunan yolcu ve mürettebatı rehin alarak, isteğini yaptırmaya çalışan haydut kişilerdir. Uçaklar korsanlar için sadece siyasi ve şahsi mesele olmayıp, Amerika’daki 11 Eylül saldırıları gibi silah olarakta kullanılmıştır.

Tarihteki İlk Hava Korsanlığı

Kayıtlara geçen ilk olay ise 21 Şubat 1931 tarihinde Ford ürünleri taşıyan uçağın Peru’nun başkenti Lima’dan Arequipa’ya giderken Byron Rickards tarafından kaçırılmasıdır. Saldırıdan sonra dünyada yaşanan siyasi olaylar ve çalkantılar hava korsanlığını moda haline getirmiştir. Korsanlar kendilerini basında duyurabileceklerini düşünüp 1968-1972 yılları arasında yaklaşık 300 adet uçak korsanlığı vakası yaşanmıştır.

Hava korsanlığına karşı ilk yasal düzenleme 1961 yılında FAA (Federal Havacılık İdaresi) tarafından Amerika Birleşik Devlet’inde yapıldı. Yeni düzenlemede Amerika’daki bütün havalimanlarında yolcu ve mürettebat aranması zorunlu hale getirildi. Ayrıca bu yasayla hava korsanlığı, uçuştaki her türlü ticari hava taşıtını şiddet, zor ya da tehditle haksızca ele geçirmek ya da denetim altına almak şeklinde tanımlandı ve ağır hapis cezaları getirildi. Düzenlemeler dünyada her geçen yıl artırılarak hava korsanlığının önüne büyük ölçüde geçilmiş oldu. Bu düzenlemeler sayesinde havacılık sektörünün güvenilirliği yükseldi.

Türkiye’de İlk Hava Korsanlığı

Türkiye’de ilk uçak kaçırma vakası 3 Mayıs 1972 yılında İstanbul-Ankara seferi yapan Boğaziçi isimli uçak 4 Türk korsan tarafından Bulgaristan’ın başkenti Sofya şehrine kaçırılmış. Yolcular arasında İsmet İnönü’nün oğlu Ömer İnönü’de varmış. Yaşanan eylemin nedeni dönemin siyasi meselelerinden olan, Deniz Gezmiş ve arkadaşlarının serbest bırakılmasıymış. Korsanlar eylemden sonra Bulgaristan devletine sığınmış. Ülkemizdeki havacılık vakaları bu eylemle başlayıp bu zamana kadar 20’den fazla eylem yaşanmıştır.

Dünya’nın İlk Kadın Hava Korsanı

Dünya’nın ilk kadın korsanı, Filistinli Leyla Halid’tir. Leyla Halid, Filistin Halk Kurtuluş Örgütü’nün bir üyesidir. 1967 yılında üç tanesi eşzamanlı olarak toplam dört adet uçak kaçırma eyleminde bulunmuştur. 1967 yılında yaptığı eylemlerle büyük ölçüde dikkat çekmiştir.

Honolulu’ya giden uçak 231 yolcu 10 mürettebat taşıyordu. Yolcuların yaptığı açıklamaya göre, kalkıştan bir süre sonra büyük bir patlama sesi duyduk ve uçak şiddetli bir şekilde sallanmaya ve irtifa kaybetmeye başladığını, belirttiler.

Yaşanan bu kötü olaydan sonra uçak neyse ki havaalanına başarılı bir şekilde iniş yaptı. Ancak motor parçaları Broomfield kasabasındaki yerleşim alanlarına dağılmış şekilde bulundu.

Uçak kanadında yapılan araştırmalara göre, Denver’den kalkıştan bir süre sonra arızalanan uçak motorundaki fan kanatlarından birinde metal yorgunluğu belirtilerinin var olduğu.  İngiltere’de yapılan incelemeler sonuçlanana kadar 128 Boeing 777 uçakların hava sahalarından geçici olarak yasaklandı. ABD havayolu şirketi United Airlines ve Japonya’nın önde gelen havayolu şirketleri, aynı motorun kullanıldığı 56 uçağı yere indirdi.

Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu (NTSB) Başkanı Robert Sumwald, kokpit seslerinin ve uçuş verilerinin kaydedildiği cihazların incelenmesinin ardından yaptığı açıklamada, motordaki pervanede meydana gelen arızanın metal yorgunluğu sebebiyle olduğunu söyledi. Metal yorgunluğu, sürekli çalışma veya belirli bir yükün sürekli uygulanması sonucu metal malzemelerin istenilen dayanma özelliğini kaybetmesi olarak biliniyor.

Uçak Lastikleri Neden Patlamaz?

Yolcu uçakları ve diğer hava araçlarının yapım ve işletiminde kullanılan teknolojiler öyle gelişti ki günümüzde dünyanın en konforlu ve güvenilir ulaşım yolu haline geldi. Uçakların güvenli ve konforlu iniş ve kalkış yapabilmeleri için iniş takımlarının yani lastiklerinin önemi büyüktür. Tipik bir uçak lastiği 38 tonluk bir yükle başa çıkabilir ve herhangi bir değişime uğramadan 500 kez zeminle buluşabilir. Uçak lastiklerinin basıncı bir otomobilin basıncının yaklaşık 6 katıdır. Uçak tekerleği ilk zemine değdiğinde dönmez sürüklenir çünkü uçak ile lastiğin hızını dengelemeye çalışır, bu yüzden duman çıkartırlar. Uçak lastiklerinde tapalar bulunur. Tapalar, yüksek ısıda devreye girip lastiğin içindeki nitrojen gazı basıncını dışarıya vererek azaltıyor ve bu sayede uçaklar piste indiğinde yüksek ısıdan patlamıyorlar. Uçak lastiklerinde sıcaklık ve basınç son derece önemlidir bu sebepten dolayı oksijen yerine daha kararlı madde olan azot gazı kullanırlar. Sebebi ise sıcaklık farkından dolayı lastiğin basıncını değiştirmez.

Neden Azot Gazı Tercih Ediliyor?
Azotla doldurulan lastikler yangın veya patlama gibi olayların olasılığını azaltır, bu bir FAA düzenlemesidir. Lastik yanıcıdır ve tekerlek frenleri çok yüksek sıcaklıklara ulaşır. 200 psi atmosferik havaya sahip büyük bir lastik, bir yangını aktifleştirmek için oksitleyici güç sağlayacaktır. Azot yanmaz, lastik yangını ve patlama riskini azaltır.

Azotun Diğer Faydaları

Kuru nitrojen gazı su buharı içermez. Nem eksikliği, yüksek sıcaklıklarda lastiğin basınç değişikliklerini azaltır. Nemin ortadan kaldırılmasıyla, lastik basıncındaki sıcaklıktan kaynaklanan değişiklik doğrusal olarak değişebilir.

Havadaki oksijen, benzeri gazlar ve nem, alüminyum ve çelik jantlarda korozyona neden olur. Kuru azot gazı bu sorunu büyük oranda yok eder.

Hava ve nem gibi gazlar, lastiğin iç tarafının oksidasyonuna neden olur. Azot ise kauçuğu bozmaz.

Azot gazı, kauçuğa oksijen moleküllerinden biraz daha yavaş bir şekilde etki eder. Azot kullanmak, lastik şişirme kaybının etki etme oranındaki azalmaya büyük oranda katkıda bulunur.