Son yıllarda uçakların gelişimi büyük bir atılım yaptı. Uçaklar bu atılımlarla, daha fazla yolcu ve yük taşıyabilecek, daha hızlı gidebilecek ve uzun mesafe yolculuk yapabilecek hale geldiler. Uçak penceresinin değişimi son zamanlarda atılan önemli adımlardan biri. Peki uçak pencereleri neden şekil değiştirdi ve pencere şeklinin değişmesinde neler etkili oldu? İşte bu soruların cevabı geliyor…

Uçak Pencereleri Neden Oval Şeklinde?

Uçaklarda kullanılan oval pencereler, tamamen bir mühendislik harikasıdır. Eğer günümüzdeki uçak pencereleri evimizdeki gibi kare şeklinde olsaydı, uçaklar geçmişteki kazalar gibi havada parçalanabilirdi.

Yirminci yüzyılda ticari hava yolu taşımacılığı yaygınlaşmıştı. Hava yolu şirketleri uçakları daha yüksek irtifalarda uçurmaya başlamıştı. Yüksek irtifalarda uçmanın tek bir sebebi vardı, uçuş masraflarındaki tasarruftu. Çünkü yüksek irtifada uçuş demek, daha düşük yoğunluktaki havanın uçağa daha az sürükleme yapması ve bundan dolayı da tüketilen yakıt miktarının azalması demekti.

Havayolu şirketleri uçakları yüksek irtifada uçurmak için bazı tasarımsal değişiklikler yapmak zorundaydılar. Öncelikle uçuş sırasında yolcuların rahat nefes alabilmesi için uçak kabinine basınç uygulanması gerekliydi. Daha sonra uçağın bu basınca dayanması için silindir şeklinde olması gerekiyordu. Ancak 20. yüzyılın ortalarında bu tasarımsal değişikliklerden bir detay gözden kaçmıştı. Bu detay pencerelerin oval değil kare olmasıydı. İşte bu detayın fark edilmesi için De Havillan Comet uçağı meydana çıkmıştı.

De Havilland Comet, İngilizlerin büyük umutlarla ürettiği bir uçaktır. Comet, kısa menzilli, düşük hızlı, gürültülü ve konforsuz pervaneli uçaklara son verip havacılıkta yeni jet çağını başlatan uçaktı.  Ancak uçağın, uçuşa başlamasının üzerinden bir sene sonra ardı ardına kazalar yaşanmaya başlamıştı. İlk araştırmalarda pilotaj hatası sanılsa da kazaların devam etmesi sonucunda, De Havilland Comet derin kapsamlı bir araştırma için hizmetten çekildi. Uçak gövdesinin tamamı suya batırılarak, basınç testi uygulandı ve uçağın köşeli yani kare biçiminde tasarlanmış pencerelerinde büyük bir gerilim oluştuğu ve uçağın havada basınç ile gövdenin bu noktalardan yırtıldığı tespit edildi.

Köşegen pencereler, atmosfer ile kabin basıncı arasındaki küçük bir farklılıktan dolayı, yüksek irtifalarda uçan uçaklarda sorun teşkil ediyordu. Bu farklılık, kabinin çok az miktarda genişlemesine sebep oluyordu ve kabinin kenarlarında baskıyı artırıyordu. Bu baskı pencerenin çerçevelerine biniyor ve köşegen pencerenin keskin kenarlarında yani uçlarında birikiyordu. Biriken bu baskı en sonunda pencere çerçevelerinde çatlamaya sebep oluyordu. Oval bir pencerede ise biriken baskılar, pencere çerçevesinde daha orantılı ve yumuşak bir şekilde dağılmaktadır. Bu sayede çerçeve kenarlarında yük birikimi engellenmiş olmaktadır. Comet uçaklarının kazalarından sonra tüm uçaklarda oval pencere tercih edildi ve kaza oranı büyük oranda azalmış oldu.

Uzay Giysisinin Özellikleri

• Uzay giysisi, Dünya’da okyanus sularında 24 saat dayanacak şekilde tasarlanmıştır.
• Uzay kaskı, çarpmalara karşı büyük dirence sahip plastik ve kauçuktan üretilmiştir.
• Uzay kaskı, vizör yüzeyinin üzerindeki altın kaplama tabakası, astronotun gözünü zararlı güneş ışınlardan korur.
• İç kısımda dalgıç giysilerinde kullanılan neopren ile kaplı bir naylon tekstil katmanı vardır.
• Uzay giysileri, farklı malzemeler içeren 21 katmandan oluşur. Dayanıklı dış katmanlar giysiyi yırtılma ve sıyrıklara karşı korurken, gaz geçirmez bir katmanda, oksijen kaçışını önler. Bunun dışında giysiyi sağlamlaştırıp biçimini korumaya yarayan katmanlarda vardır.
• Uzay mekiği ve ISS astronotlarının uzay yürüyüşü için giydikleri uzay giysilerinde sırt çantası da vardır. Sırt çantası, uzay elbisesini astronotun soluyacağı oksijenle besler. İçinde, astronotların birbirleriyle ya da Dünya’daki kontrol merkeziyle konuşabilecekleri bir telsiz de bulunur.
• Giysinin bazı bölümlerinde bulunan esnek parçalar hareketi kolaylaştırır.
• Uzay giysileri, 120°C derecelik kaynar sıcaklıklardan, -150°C derecelik kemik dondurucu soğuklara uzanan bir sıcaklık aralığına dayanabilir.
• Uzay yürüyüşü yapan astronotların uzayda sürüklenip kaybolmamaları için bir emniyet halatıyla araca bağlı kalmaları sağlanır. Ancak korkulan olur ve bağlantının kopmasıyla astronot araçtan uzaklaşmaya başlarsa uzay giysisinde bulunan acil durum kurtarma aygıtı imdada yetişir. Astronot, böyle bir durumda sırt çantasına tutturulmuş olan SAFER (Yardım Aracı) sırt roketinden nitrojen püskürterek tekrar araca doğru uçabilir.