Dünyanın en büyük askeri, sivil uçak ve helikopter üreticilerinden biri olan ABD’li Boeing şirketi, Ağustos 2018’de Amerika Birleşik Devleti Donanması ile “ İnsansız Tanker Drone” anlaşması imzalamıştı.

Anlaşma sonucu Boeing MQ-25 Stingray İHA 2018 yılında üretildi ve ardından Eylül ayında ilk uçuşunu gerçekleştirdi. İlk üretildiğinden bu yana, uçuş performansı hakkında veri toplamak için 120’den fazla uçuş saati geçiren tanker İHA, geçtiğimiz haziran ayında F/A-18 Superhornet uçağına ve daha sonra ağustos ayında E-2D Advanced Hawkeye yakıt ikmali yapmıştı. Geçen haftalarda ise tanker İHA, ABD donanmasına ait olan F-35C Lightining II savaş uçağına havada yakıt ikmali gerçekleştirdi.

Son yaptığı F-35C yakıt ikmal testi, 13 Eylül’de Illinois, Mascoutah’taki MidAmerica St. Louis Havalimanı yakınlarında gerçekleştirildi. İki uçak havada ikmal paternine girdikten sonra F-35C sorunsuz olarak yakıtını aldı. Başarılı uçuşun ardından basına açıklama yapan Boeing’in MQ-25 program direktörü Dave Bujold, “Bu uçuş, MQ-25 uçak tasarımının kararlılığının ve gücünün bir başka fiziksel gösterimiydi. Bu son görev sayesinde, MQ’ya güveniyoruz. Şu anda tasarladığımız ve geliştirmeye devam ettiğimiz İnsansız Drone Tankeri, ABD donanmasının yakıt ikmali gereksinimlerini en iyi şekilde karşılayacak.” Açıklamasında bulundu.

Amerika Birleşik Devleti’nin yeni saldırı stratejisinde “stealth” yani radara görünürlülüğü düşük uçaklarla yapılan operasyonlarda en büyük sorun KC135 ve KC46 gibi tanker uçakların durumu. Bu uçaklar tespit edilerek stealth savaş uçakların konumu başka radarlarda belli ediyor. Uçak gemilerine konuşlandırılacak MQ-25 Stingray sayesinde radara yakalanmadan yüksek riskli bölgelerde stealth savaş veya bombardıman uçaklarına yakıt aktararak daha fazla havada kalmalarına imkan sunacak ve bu sayede başka radarlar tarafından uçakların yeri saptanamayacak. Ayrıca Stingray’in eşsiz yakıt ikmal kabiliyeti, Donanmanın güç projeksiyonunu artıracak ve uçak gemisi saldırı grubu komutanlarına operasyonel esneklik ve kolaylık sağlayacak.

Honolulu’ya giden uçak 231 yolcu 10 mürettebat taşıyordu. Yolcuların yaptığı açıklamaya göre, kalkıştan bir süre sonra büyük bir patlama sesi duyduk ve uçak şiddetli bir şekilde sallanmaya ve irtifa kaybetmeye başladığını, belirttiler.

Yaşanan bu kötü olaydan sonra uçak neyse ki havaalanına başarılı bir şekilde iniş yaptı. Ancak motor parçaları Broomfield kasabasındaki yerleşim alanlarına dağılmış şekilde bulundu.

Uçak kanadında yapılan araştırmalara göre, Denver’den kalkıştan bir süre sonra arızalanan uçak motorundaki fan kanatlarından birinde metal yorgunluğu belirtilerinin var olduğu.  İngiltere’de yapılan incelemeler sonuçlanana kadar 128 Boeing 777 uçakların hava sahalarından geçici olarak yasaklandı. ABD havayolu şirketi United Airlines ve Japonya’nın önde gelen havayolu şirketleri, aynı motorun kullanıldığı 56 uçağı yere indirdi.

Ulusal Ulaşım Güvenliği Kurulu (NTSB) Başkanı Robert Sumwald, kokpit seslerinin ve uçuş verilerinin kaydedildiği cihazların incelenmesinin ardından yaptığı açıklamada, motordaki pervanede meydana gelen arızanın metal yorgunluğu sebebiyle olduğunu söyledi. Metal yorgunluğu, sürekli çalışma veya belirli bir yükün sürekli uygulanması sonucu metal malzemelerin istenilen dayanma özelliğini kaybetmesi olarak biliniyor.

Sovyetler Birliği’nin Luna 2 aldı uzay aracı, 1959 yılında ilk defa Ay’a iniş yaptı. Böylece Ay’a ulaşan ilk araç olma unvanını aldı. O zamandan beri Japonya ve Hindistan gibi gelişmekte olan ülkeler de Ay ile ilgili programlar geliştirdi. ABD’nin Apollo programı kapsamında ise 1969’dan 1972’ye kadar toplam 12 astronot Ay’a inmeyi başardı. ABD, bu yolculuklar sırasında 382 kilogram taş ve toprak taşıdı. Çin ise Ay programında 2 kilogram taş taşımayı hedefliyor.

Çin’in ilk Ay programı yaklaşık 10 yıl önce başladı ve elde ettiği başarılarla, hızla gelişti. Son planladığı Ay programında ise, getireceği yaklaşık 2 kilogram taş parçaları ile Ay’ın ne kadar süre volkanik olarak aktif kaldığı ve manyetik alanın nasıl dağıldığı araştırılacak.

Uzmanların görüşlerine göre, Çin uzay aracının ineceği bölgedeki kayaların, ABD ve SSCB’nin örnek getirdiği bölgelerdekilere kıyasla daha genç olduğunu ve bugüne kadar diğer ülkelerin getirdiği parçaların yaklaşık 3-4 milyar yıl önce meydana geldiğini, Çin’in getireceği örneklerin ise 1,3 milyar yaşında olmasının beklendiğini söylüyorlar.

Görev Nasıl Tamamlanacak?

Çang’e-5 önce Ay’ın yörüngesine girecek ve daha sonra Ay’a inecek. Araç uydudan çıkarak Ay yüzeyine doğru hareket edecek ve ay yüzeyinde araştırma ve sondaj çalışması yapacak. Toplanan parçalardan sonra, bir uzay mekiği araçtan ayrılarak tekrar Ay yörüngesinde dolanan uyduya geri dönecek ve parçaları uyduya aktaracak. Uydu örnekleri alındıktan sonra Dünya’ya doğru yola çıkacak. Uydu, dünya atmosferine girdikten sonra, Çin’in Moğolistan bölgesine inecek. Çin’in bu programdaki diğer amacı ise Çin astronotlarının Ay’a ayak basması.

Türksat 5A haberleşme uydusunun geliştirme çalışmaları, Eylül 2011 tarihinde başlamıştır. Türk Havacılık ve Uzay Sanayi şirketi TUSAŞ tarafından geliştirilen Türksat 5A uydusu, en az yüzde 20 yerli kaynak ve Airbus firması ile iş birliği sonucunda geliştirildi.

Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanı Ali Taha KOÇ, “Airbus D&S tarafından yapımına devam edilen, gökyüzünde dengeleri değiştirecek Türksat 5A uydusu, yıl sonunda SpaceX tarafından uzaya fırlatılacak.” İfadelerini kullandı.

Türkiye devleti, Ortadoğu, Kuzey ve Güney Afrika, Avrupa’yı ve Türkiye’yi kapsayacak Türk uydusunu, SpaceX şirketinin Falcon 9 mekiği uzaya fırlatacak. Türkiye’nin Airbus firmasına ürettirdiği uyduyu taşıyacak olan Falcon 9 mekiği, ABD’nin Florida eyaletine bağlı Cape Canaveral Hava Kuvvetleri İstasyonu’ndan, 30 Kasım 2020 tarihinde uzay serüvenine başlayacak.

Ulaştırma Bakanı Adil KARAİSMAİLOĞLU, SpaceX’in 30 Kasımda’ki görevini sosyal medyadan şu ifadeyle duyurdu, “Gökyüzünde dengeleri değiştiriyoruz! Türkiye’mizin karada, havada ve denizde sahip olduğu büyük vizyonu uzaya taşıyoruz.” Dedi.

Ali Taha KOÇ yaptığı açıklamalarda; Türkiye’nin en önemli ve tek uydu işletmecisi Türksat A.Ş tarafından yapılan uydunun 31 derece doğu lokasyonuna atılacağını belirtti.

Türksat 5A uydusunun hizmete girmesiyle, Türkiye’nin yayıncılık alanının yanı sıra Türkiye, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Güney Afrika’yı kuşatan kapsama alanına sahip olabilecek. Uydu gelişmiş veri haberleşme hizmeti sağlayacak. .Türksat 5A uydusu, ülkemizin dördüncü haberleşme aktif uydusu olacak.

Türksat 5A uydusu, tamamen 12 watt elektrikli güç birimi Eurostar-3000OR sistemi üzerine kurulmuştur. Uydu 3.5 ton ağırlığa sahiptir. Uydunun görev süresi 15 yıl üzeri olarak tahmin edilmektedir. Uydunun fırlatılması 2020 sonuna doğru planlanmaktadır.

Türksat 5A’dan sonra gelecek Türsat 5B’de daha yüksek oranda yerli ve milli kaynaklar kullanılacaktır. Takibinde gelecek Türksat 6B uydusunun tamamen yerli ve milli kaynaklarla geliştirilmesi hedeflenmektedir.